گزارش جلسه نهم حلقه نظریه وابستگی در توسعه

کارگروه علوم انسانی و توسعه

گزارش جلسه نهم حلقه نظریه وابستگی در توسعه

کاردوزو و اورانل که در جلسه نهم موردبررسی قرار گرفتند، کمی ازنظریه وابستگی فاصله گرفته و وارد تحلیل‌های سرمایه‌داری جهانی شده‌اند. کاردوزو نه به نگاه نوسازی صرف وابسته است و نه به نگاه استعماری مطلق تعلق دارد.

او توسعه را توأمان دارای نتایج خوب و عواقب بدی می‌داند که باید هم‌زمان دیده شود. او بازیگران سیاسی در کشورهای توسعه‌نیافته را در سه دسته اصلی قرار می‌دهد: دولت نظامی، شرکت‌های چندملیتی، بورژوازی محلی. ازنظر او بهترین ائتلاف بین این سه نیرو در برزیل اتفاق افتاده است. ازنظر کاردوزو، شرکت‌های چندملیتی به توسعه کشورهای پیرامونی کمک کرده‌اند و پیوندی قطعی و محکم بین کشورها با روابط فنی، مالی، بازاری و سرمایه‌ای ایجاد کرده‌اند.
کاردوزو مشکل اصلی را به فقدان تکنولوژی مستقل در کشورهای وابسته برمی‌گرداند. نبود تکنولوژی مستقل باعث شده، توسعه در کشورهای پیرامونی ناقص‌الخلقه بماند. بنابراین آن‌ها مجبور به تحمل عواقب فناوری‌های سرمایه‌بر و کاراندوز هستند که منجر به استحاله شدن سرمایه محلی در سرمایه جهانی می‌شود که همواره به دنبال انباشت، گسترش و خودافزایی سرمایه خویش است. بنابراین مشخص می‌شود که رابطه بین دستگاه سلطه محلی حاکم بر کشور پیرامونی با سرمایه خارجی، دیالکتیک است نه یک‌سویه. پس نمی‌توان دولت را در کشور پیرامونی، تنها مظهر سلطه بورژوازی بین‌المللی دانست، بلکه درست‌تر آن است که عرصه مبارزات طبقاتی درون جامعه دانسته شود. اما این به معنی قطع رابطه کشورها با سرمایه‌داری جهانی نیست، بلکه سلطه جهانی از طریق اعمال نیروهای طبقاتی محلی، در کشور پیرامونی بازتولید می‌شود.
گیلرمو اورانل نظریات خود را با تمرکز بر برزیل، آرژانتین، اروگوئه و شیلی ارائه می‌دهد. او لازمه سیاسی توسعه را دولت‌های دیوان‌سالار  اقتدارگرا می‌داند. پایه این دولت‌ها بر سه سازمان دیوان‌سالار نهاده شده است: نیروهای مسلح، ادارات ملی، شرکت‌های بزرگ خصوصی. ویژگی‌های اساسی این جامعه درحال‌توسعه، حاکمیت دیوان‌سالار، انحصار سیاسی، انحصار اقتصادی، سیاست‌زدایی و تعمیق سرمایه‌داری وابسته است. ازنظر اورانل، تعمیق تولید و صنعت، متوقف بر اعمال کنترل دولت بر جامعه مدنی و درنتیجه سرکوب سیاسی، و نیز حضور شرکت‌های فراملیتی دارای سرمایه کافی و فناوری‌های پیشرفته است. بنابراین مثلث دولت دیوان‌سالار اقتدارگرا، سرمایه بین‌المللی و سرمایه محلی برای توسعه مناطق پیرامونی لازم است. به همین دلیل لازم است برای همراهی مردم با این پروژه، سرمایه محلی به‌عنوان تجسم منافع عمومی ملت معرفی شود. او هنگام ارائه راه‌حل، دوراه اصلی را به‌صورت موازی پیشنهاد می‌دهد؛ اول فعال شدن جامعه مدنی، و دوم تقویت بورژوازی داخلی در برابر بورژوازی بین‌المللی.

#علوم_انسانی_و_توسعه#اندیشکده_مهاجر

#کاردوسو#اورانل

متن شما