گزارش جلسات اول و دوم حلقه « ماهیت بازار »

گزارش جلسات اول و دوم حلقه « ماهیت بازار »

جلسه اول با معرفی کتاب «ذهن و بازار» توسط آقای امیر حاجی شمسایی شروع شد. کتاب « ذهن و بازار: جایگاه سرمایه‌داری در تفکر اروپای مدرن» نوشته جری مولر است که با ترجمه مهدی نصرالله زاده، توسط انتشارات بیدگل روانه بازار کتاب شده است.

. این کتاب مروری است بر تاریخ تئوریک بازار از گذشته تاکنون. هدف از تألیف کتاب، نشان دادن نقدهای مترقی قرون ماضی بر مباحث جدید مرتبط با بازار است. کل تاریخ قرون‌وسطی، مملو است از ضدیت با تجارت، بازار آزاد، جمع‌آوری ثروت و ربا. در اسناد رسمی کلیسا در سال‌های قبل از ۱۲۰۰ میلادی، مدام تجارت و ربا تقبیح می‌شده است. فصل اول کتاب، سه سنت اصلی حاکم بر اروپا را معرفی می‌کند: سنت جمهوری خواهان مدنی (یونان و روم)، سنت مسیحی، سنت قانون مدنی (روم).

جلسه دوم با شروع مباحث فصل اول کتاب «ذهن و بازار» توسط آقای امیر حاجی شمسایی شروع شد. کتاب سه سنت را بر اروپا حاکم می‌داند: سنت جمهوری‌خواهی مدنی (یونانی)، سنت مسیحی، سنت قانون مدنی (روم). کتاب به نقش ویژه یهودی‌ها هم توجه زیادی دارد. کتاب سخت‌گیرانه‌ترین موضع در برابر تجارت را متعلق به سنت مسیحی می‌داند. سنت جمهوری‌خواهی هم در برابر تجارت موضع داشته است، ولی نه به‌اندازه سنت مسیحی که ضرورت آن را هم نفی کند. سنت قانون مدنی، چون اهمیتی به «خیر مشترک» نمی‌داده و منافع شخصی را به رسمیت می‌شناخته است، نگاه مثبتی به تجارت داشته. سنت قانون مدنی بر حفظ دارایی مردم تأکید داشت و حق تصمیم درباره منافع اقتصادی را برای هر شخص قائل بود. 

در تصور کلاسیک یونانی و مسیحی، تجارت جایگاهی ندارد، ولی با بزرگ شدن جوامع اروپایی و تعامل بیشتر حاکمان با انسان‌های واقعی، تجارت جای خودش را بیشتر و بیشتر باز کرد. جنگ‌های قرن ۱۵ و ۱۶ اروپا، هزینه توافق بر سر خیر مشترک را بالا برد. از طرف دیگر با توجه بیشتر به منافع مردم در اثر تبعات جنگ، سنت قانون مدنی تقویت گردید. 

در سنت یونانی (که سنت کلاسیک تفکر اروپایی است)، جمهور باید در تعیین خیر مشترک، استقلال داشته باشد. به همین دلیل قدرت نظامی اهمیت زیادی پیدا می‌کند. ازاین‌رو جایگاه نظامیان در تأمین و حفظ استقلال جمهور، خیلی مهم است. افراد آزاد (که جزو بردگان و پیشه وران نیستند) درگیر مسائل اقتصادی نمی‌شوند و صرفاً به مشارکت در امر عمومی ناظر به فضائل می‌پردازند. بنابراین تجارت داخلی و بازرگانی خارجی، جایی در پلیس[۱] ندارد. سنت یونانی به‌ضرورت تأمین نیازهای مادی، با تجارت مدارا می‌کند، ولی همیشه از آن واهمه دارد، چون رقابت اقتصادی احساس اتحاد بر خیر مشترک را زایل می‌کند. تجارت باعث تخصصی شدن امور می‌شود که افتراق منافع را در جامعه به دنبال دارد. درنتیجه، احساس مشترک بر خیر و ایثار و ازخودگذشتگی را از بین می‌برد. که میل به ایثار، زیربنای پلیس است. ازنظر ارسطو، پا گرفتن تجارت، خطری مستقیم برای زندگی اخلاقی و فضیلت سیاسی محسوب می‌شود. 

 

#بازار#جری_مولر#حلقه_تخصصی_علوم_انسانی_و_توسعه#اندیشکده_مهاجر

 

 

 


[۱] Polis  دولت شهر (اصطلاح یونانی)

 

 

متن شما