گزارشی از جلسه ارائه‌ی کتاب نظام آموزشی و ساختن ایران مدرن

گزارشی از جلسه ارائه‌ی کتاب نظام آموزشی و ساختن ایران مدرن

به نظر می‌رسد تمام آنچه درباره جایگاه نهاد آموزش و آموزش عالی جدید در تاریخ معاصر ایران از سوی مورخان و صاحب‌نظران به ما عرضه‌شده است، از چهار طریق  خارج نیست: طریق منورالفکران ، غرب‌ستیزان ، جامعه شناسان و اقتصاددانان ، علم‌گرایان .

 

۱  منورالفکرانی مانند دکتر مقصود فراستخواه از منظری فلسفی-تاریخی در چارچوب شکاف سنت-مدرنیته به این نهاد نگریسته‌اند و آن را پایگاه نیروهای تجددخواه در مقابل نیروهای مرتجع (دربار، روحانیت، فئودال‌ها و…) معرفی کرده‌اند.

۲ غرب‌ستیزانی مانند محمد مددپور و موسی نجفی از همان منظر فلسفی-تاریخی و در چارچوب شکاف سنت-مدرنیته اما از خلاف جهت دسته اول به نهاد آموزش جدید نگریسته‌اند و آن را مرکز ترویج فراماسونری، غرب‌زدگی، نفوذ و استعمار معرفی کرده‌اند.

۳ جامعه شناسان، اقتصاددانان و سیاست‌گذاران عموماً نهاد آموزش جدید را از جهت تأمین نیروی انسانی دولت و صنعت و اقتصاد به‌عنوان یک‌نهاد تبعی و صرفاً مهارت آموز معرفی کرده‌اند.

۴  علم‌گرایانی چون رضا منصوری نیز نهاد آموزش جدید را به‌مثابه نهاد مستقل علم که محل شکل‌گیری جامعه علمی و نضج علم جدید است در نظر می‌گیرند.

بااین‌حال دیوید مناشری، نویسنده کتاب «نظام آموزشی و ساختن ایران مدرن» -که اخیراً توسط اندیشکده مهاجر ترجمه و سال آینده به همت انتشارات حکمت روانه بازار نشر خواهد شد- تصویر متفاوتی از نهاد آموزش جدید در ایران ارائه می‌دهد. مناشری از منظر فلسفه سیاسی، نهاد آموزش را مهم‌ترین اهرم مدرنیزاسیون ایران از زمان اولین اعزام دانشجویان به فرنگ توسط عباس میرزا در سال ۱۱۹۰ شمسی تا وقوع انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ معرفی می‌کند. درواقع ازنظر مناشری همان‌طور که از عنوان کتاب هم پیداست نظام آموزشی مهم‌ترین عامل ساختن ایران مدرن است و این مأموریت خود را از طریق پرورش نسل جدیدی از نخبگان (الیت) در ایران و استقرار آن در حاکمیت به انجام رسانده است. این منظر که نهاد آموزش عالی را در ایران معاصر از نهادی صرفاً آموزشی، مهارتی و محافظه‌کار به نهادی پیشرو و الیت پرور ارتقاء می‌دهد از تمام چهار تصویر تاکنون مطرح‌شده متمایز است و برای اولین بار تصویری بدیع و راهبردی از تاریخ معاصر ایران و جایگاه مدرسه و دانشگاه در آن به دست می‌دهد.

 

#دیوید_منارشی#david_menarshi#نظام_آموزشی_و_ساختن_ایران_مدرن#علوم_انسانی_و_توسعه

متن شما