گزارشی از جلسات ششم و هفتم حلقه ذهن و بازار

کارگروه علوم انسانی و توسعه

گزارشی از جلسات ششم و هفتم حلقه ذهن و بازار

اعضای کارگروه علوم انسانی و توسعه در جلسه ششم به بررسی دولت لویاتانی و در جلسه هفتم به بررسی آراء ولتر از منظر کتاب ذهن و بازار پرداختند.

جلسه ششم :

دولت لویاتانی برای بقای جامعه، آن را ناخودآگاه به سمت رفاه سوق می‌دهد. بنابراین لویاتان هرگونه فضیلت گرایی را که خطر جنگ به وجود می‌آورد، از دولت کنار می‌زند تا از طریق قرارداد اجتماعی رفاه بیشتر شود. دیگر نظریه‌پردازان هم چون اسپینوزا و لاک و غیره بازار را به‌عنوان جایی برای یافتن صلح و آزادی موردتوجه قرار می‌دهند. بازار به دلیل نداشتن هدف ذاتی و عدم پیگیری آرمان‌های آخرتی می‌تواند جایی برای افزایش رفاه و صلح باشد، چراکه فضیلت گرایی چه در قالب جمهوری‌خواهی و چه در قالب دینی بقای جامعه را به خطر می‌اندازد.

مندویل رذیلت فردی را در جامعه همراه با فضیلت جمعی روایت می‌کند. رذایلی چون غرور و تجمل و خودپسندی و پول‌پرستی، ثروت و آسایش به بار می‌آورد. منتها اخلاق و فضیلت، سادگی و فقر ایجاد می‌کند. بدون تجمل و خودپسندی، تجارت و نوآوری شکل نمی‌گیرد. رذایل در افراد، جامعه را پیش می‌برد و باعث رفاه عمومی می‌شود. این تلقی از تجارت و فضیلت، فضای دینی را کمرنگ کرد و به بازار وجهه‌ای صلح طلبانه بخشید.
 جلسه هفتم:

فصل دوم کتاب ذهن و بازار به ولتر می‌پردازد که نقشی محوری در فرانسه و کل اروپا داشت و سمبل مهمی از دوره روشنگری محسوب می‌شد. این فصل بر چند گزاره مهم در مورد تجارت و جامعه تأکید دارد. دلیل انتخاب ولتر برای این فصل، هم ارتباط شخصی او در زندگی با بانک و اقتصاد است، و هم اولین کسی است که تولید فکری را برای تجارت به رسمیت می‌شناسد و اهمیت اقتصادی آن را نشان می‌دهد. ولتر از فضای روشنفکرها و شخصیت‌های فکری را از وابستگی مطلق به اشراف جدا می‌کند و ارتباط آن‌ها با افکار عمومی را به زیست روشنفکرانه اضافه کرد.
در زمان ولتر «فیلوزوف» از حالت فیلسوف‌های کلاسیک فراتر می‌رود و شمولی بر روشنفکری به‌عنوان روشی جدید در تفکر، پیدا ‌کرد. اسمیت نقش او را در همه‌فهم کردن مطالب عمیق متفکران برای عامه بیش از همه فلاسفه قدیم می‌دانست. در قرن هفدهم و هجدهم، ورای نظام تحت‌الحمایگی اشراف، متفکران و اندیشمندان به فکر تأمین پول خود می‌افتند و به انحای مختلف روش‌های به دست آوردن پول را آزمایش می‌کنند. یکی از مهم‌ترین راه‌هایی که ولتر ایجاد می‌کند، پیش‌فروش آثار به بزرگان و نخبگان و سپس در کتاب‌فروشی‌ها به مردم، از اشراف جدا می‌شود. این مخاطبه عمومی نقشی مهم در رابطه اندیشه با جامعه به وجود می‌آید. 

 

 

متن شما