چهار دیدگاه درمورد پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله وسلم)

جواد درویش  /  مدیر اندیشکده مهاجر / javad.darvish@gmail.com

چهار دیدگاه درمورد پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله وسلم)

 

آذر ۱۳۹۵ / صفر ۱۴۳۸

۱-  آقای  عبدالکریم سروش : پیامبر اسلام یک عارف و یک سالک بود که حاصل تجربه های دینی خود و همچنین تجربه های فردی، خانوادگی و اجتماعی خود را به عنوان متن دین اسلام ارائه کرد. تجربه دینی و الهی پیامبر، ماهیتا تفاوتی با تجربه های دینی هرکدام از ما ندارد. و پیامبر اگر فرصت بیشتری می یافت و یا حوادثی متفاوت نسبت به حوادث آن زمان برای ایشان اتفاق می افتاد، ما اسلام کاملتر یا متفاوت تری داشتیم. یعنی پیامبر، برنامه ای کلی و از پیش تعیین شده نداشت. اگر به عایشه تهمت رابطه نامشروع زده نمیشد، آیات ابتدای سوره نور نازل نمیشد و شاید آیات مهمتری نازل میشد.

منبع: مقاله(سخنرانی) « بسط تجربه نبوی»

۲ – دکتر سید حسین نصر: دکتر نصر در مدخل مربوط به پیامبر اسلام در دانشنامه بریتانیکا، ابتدا تاریخچه ای از زندگی پیامبر اسلام را ارائه میکند. بعد از تاریحچه، ایشان بصورت گزینشی به موضوعاتی همچون  « تاثیر پیامبر در هنر»  می پردازد.  آخرین این موضوعات که جالب است و جای تشریح دارد،  « تصویر  غرب از پیامبر اسلام » است. نصر میگوید غرب از ابتدای ظهور اسلام در قرون وسطی تا حدود قرن ۱۸ ، تصویری بسیار منفی از پیامبر ارائه نموده است. حتی  دانته که از اسلام زیاد میدانسته، در  « کمدی الهی » پیامبر و حضرت علی را در بخش دوزخ و در میان خائنین به مردم جای میدهد! این تصویر از قرن ۱۸ به بعد تعدیل میشود و افرادی چون  «ولتر»  ،  «  گوته » و  «  ویکتور هوگو» تصویری بهتر از پیامبر اسلام در آثار خود ارائه میکنند. خود نصر معتقد است کاری که پیامبر اسلام کرد، از موفق ترین کارهای تاریخ بشریت به شمار می رود. او کار پیامبر را در سه بخش تفسیر قران، ارائه حدیث و تشکیل جامعه دینی، ارزیابی میکند و میگوید نتیجه کار ایشان  « تاسیس امپراطوری ایمان در قلب مردم بود. »

منبع:  دانشنامه  بریتانیکا  ( Britannica Encyclopedia)

۳-  علامه طباطبایی : علامه، رساله ای دارند با موضوع  « وحی » که مباحث آن درمورد جایگاه نبی است و بی ارتباط با بحث سروش نیست. ایشان در رساله  « وحی » ابتدا نشان میدهد اجتماعی بودن در سرشت و طبیعت انسان است و همین اجتماعی بودن، باعث بروز اختلاف میشود. اختلافاتی که با هیچ عقل بشری قابل حل نیست.  لذا دین و نبوت، ضروری جهان آفرینش است. همانطور که غذا و نکاح، برای رفع برخی نیازها، ضروری است. نتیجه علامه از این مقدمات این است که اولا: وحی و منشا دین، باید امری فرازمینی باشد، نه برامده از عقل بشر(زیرا عقل بشر خودش منشا اختلاف است و قاعدتا نمیتوان منشا حل اختلاف هم باشد). لذا کار انبیا نه با نوابغ قابل مقایسه است و نه با عرفا و مرتاض ها، چراکه در کار آنها در نهایت عقل بشری مدخلیت دارد. ثانیا انبیا هم در دریافت، هم در ابلاغ و هم در عمل به وحی، معصوم هستند و خطایی در آنها راه ندارد. زیرا درهرکدام اگر خطایی رخ دهد، مقصود آفرینش حاصل نشده است.

منبع:  رساله درباره وحی

۴ –  امام موسی صدر : امام موسی صدر بیش از آنکه مثل فلاسفه، نگران خطای معرفتی باشد؛ یا مثل متکلمان و فقها، نگران فهم نادرست دینی باشد؛ یا مثل روشنفکران، نگران عقب ماندن از قافله بشریت باشد؛ نگران و دغدغه – مند « انسانیت » بود. این را هم در نوشته ها و سخنرانی ها و هم در سیره عملی ایشان میتواند دید. امام موسی صدر دین، انبیا، علم و معرفت و پیشرفت را برای انسان میدانست. لذا درمورد پیامبر اسلام هم مهمترین نقش او را در یک جمله  «  آزاد کردن انسان از بندها و بت های »  میداند که همه این بت ها ریشه در جهل انسان دارند. امام موسی صدر مهمترین این بت ها را که پیامبر علیه آنها به پاخاست، چنین برمیشمارد: اولین آن،  « بت قبیله گرایی » است. یعنی تفرقه و جدایی به جای اتحاد.  دومین آن،  « بت علم گریزی » است. بتی که به مردم اجازه نمیداد به مشاهده ها و تجربه های مستقم خود، اعتنا کنند. پیامبر گفت  « علم بیاموزید حتی اگر در چین باشد » ، تا به وسیله  « علم تجربی » اجازه شیادی و خرافه سازی به کسی ندهند. سومین آن  « بت پذیرش ظلم و ظالم » است. پیامبر تصریح کرد هرجا بوی ظلم استشمام میشود، باید علیه آن انقلاب کرد و تفاوت و تبعیضی بین مردم نباید باشد. چهارمین آن  « بت ثروت » است. پنجمین آن  « بت خدایان شرک » چه از نوع بشری چه سنگی آن است. ششمین آن  « بت تفال و تنجیم و طالع نحس و.. » است. هفتمین آن  « بت سنت های غلط » است. سنت هایی که هیچ منشا عقلایی ندارند و به صرف عادت و سنت، از آنها پیروی میشود. و در نهایت هشتمین و بزرگترین آن  « بت خودخواهی » است. یعنی بت بی اخلاقی و تکبر که پیامبر(ص)، مبارزه و شکستن آن را جهاد اکبر خواندند.

منبع: کتاب  «  ادیان در خدمت انسان » ، مقاله  « محمد (ص) ، پیامبر بت شکن »

متن شما