پانل دانشگاه برای انسان در نخستین گردهمایی «علوم انسانی برای نخبگان»

پانل دانشگاه برای انسان در نخستین گردهمایی «علوم انسانی برای نخبگان»

پانل اول از نخستین گردهمایی دانشجویی «علوم انسانی برای نخبگان» با موضوع «دانشگاه برای انسان» در تاریخ ۲۲ اردیبهشت ۹۷ در دانشگاه صنعتی شریف برگزار گردید.

در این گردهمایی دکترآندرو پینسنت در خصوص اهمیت علوم انسانی برای رشته های مهندسی گفتند که علوم انسانی برای مهندسان واجب است، چون باید با بقیه مردم ارتباط برقرار کنند. زمانی که انسان پا به کره ماه گذاشت، نمیتوانست احساسات خود را با بقیه به اشتراک بگذارد و از آن جا به بعد به فکر علوم انسانی افتاد. علوم انسانی تقویت کننده قوه تخیل (imagination) است و حفظ یکسری فرمول از کسی مهندس واقعی نمی سازد.

 

همچنین دکتری رضا منصوری، دکتر علی مقداری و دکتر سید جواد میری در خصوص «هویت آینده دانشگاه شریف» گفتگویی انتقادی داشتند. رئوس نکات مهم این گفتگو در ادامه تقدیم خوانندگان محترم می شود:

 

 

🔶 خلاصه‌ای از سخنرانی دکتر منصوری:

🔹 توانایی علوم انسانی بر برانگیزش کسانی که کار علمی انجام می‌دهند.

🔹 علم چند قسمت دارد. علوم مهندسی، علوم پایه، کشاورزی و بخشی هم هنر و مرتبط با پزشکی و سلامت انسان.

🔹 مهندسی، توانایی انجام کارهایی‌ست که با انسان و طبیعت سروکار دارد.
پس کسی که مهندس است، باید ارتباط هدف مهندسی با طبیعت و انسان را دریابد.
مهندس بدون شناخت علوم انسانی، باعث تخریب طبیعت می‌شود.

🔹 کشاورزی هم با طبیعت سروکار دارد. اگر در آموزش کشاورزی هم ارتباط با انسان و طبیعت درست شناخته نشود، کشاورزان خوبی تربیت نمی‌شوند.

🔹 در بخش پزشکی، اگر انسان‌شناسی وجود نداشته باشد، در بخش سلامت و مداوا حتما اشتباه می‌کند.

🔹 علوم پایه، بیشتر درباره شناخت طبیعت است. ممکن است تصور شود در شناخت طبیعت با انسان سروکار نداریم اما در آنجا هم این موضوع مطرح است.

🔹 عمدتاً در علوم پایه درک درستی از انسانیت وجود ندارد که جواب‌های نادرستی به انسان‌ها در مقابل سوالات علوم پایه‌ی آن‌ها داده می‌شود.

🔹 پروژه های علوم پایه‌ای بسیار هزینه‌بر هستند. ما هنوز نتوانسته ایم دولت ها و انسان ها را متقاعد کنیم که برای علوم پایه هزینه کنند.

🔹 عمدتا تصور می‌کنیم آموزش افراد براساس کتب تدوین شده، کار درستی‌ست و ابزار تفکر، برای پرورش خلاقیت علمی کافی نیست.
خلق مفاهیم جدید به معنای امکان رشد خلاقیت است.

🔹 همه ی ما به علوم انسانی احتیاج داریم. تفکر انسان مبتنی بر مفهوم است و مطلق نیست. 

🔹 ما در علوم و مهندسی هر دو الزاماً به علوم انسانی احتیاج داریم. در دانشگاه نتوانسته‌ایم افرادی را تربیت کنیم که توانایی ابداع داشته باشند.
 

🔶 خلاصه‌ای از سخنرانی دکتر میری

🔹 برخلاف تصور ما، علوم طبیعی و علوم اجتماعی نداریم. اتفاقی که در اروپا افتاد و در جهان اشاعه یافت و نظام آموزش و تعلیم و تربیت ما بر آن اساس، شکل گرفته است، علومی ست که سرآمد آن‌ها علمی چون فیزیک است. 

🔹 از اواسط دهه پنجاه قرن بیستم، بحث‌ها و تعاملات جدیدی وارد حوزه ی تفکر می‌شود. انگیزه هایی ایجاد می‌کند بر این اساس که آیا میتوانیم علوم انسانی را به قدری به علوم نزدیک کنیم که قالبی مانند علوم فیزیک بگیرند یا نه.

🔹 اساساً در علوم اجتماعی باید به دنبال تفسیر و معناگرایی باشیم. 

🔹 وقتی درباره‌ی یک علم صحبت می‌کنیم، اگر نسبت این علم به انسان بیان نشود، هدف و غایت آن علم، مشخص نمی‌شود.

 

🔶 خلاصه‌ای از سخنرانی دکتر مقداری

🔹ما مهندس تربیت می‌کنیم تا در جامعه فعالیت کنند. مهندس علاوه بر اینکه باید زمینه‌های فنی را بیاموزد، موظف است یک دید کلی نسبت به جامعه‌ی خود داشته باشد و باید بتواند زبان افرادی که علوم انسانی میدانند را درک کند.

🔹 دانشگاه شریف در مقایسه با دانشگاه‌های آمریکا، با وجود نقاط قوت بسیار زیادی که دارد، نقاط ضعفی هم دارد که به مسائل مرتبط با علوم انسانی و هنر برمی‌گردد.

🔹 در زمینه‌ی رباتیک اجتماعی تجربه‌ی بسیار خوبی در زمینه‌ی مسائل اجتماعی داشتم. برای انجام این کار، یک مهندس مکانیک به تنهایی نمی‌تواند موفق باشد. این فرهنگ که چند رشته در کنار هم کار کنند در کشور ما ضعیف است.

خلاصه ای از گفتگوی اساتید:

🔹 دکتر منصوری : اینکه بگوییم تا قرن ۱۶ چه شد، به معنای نقد واقعیت موجود نیست. بشر الزام تاریخی داشته که تغییراتی انجام داده‌ است. این اتفاق چیست که علم نامیده شد؟ 
چه اتفاقی افتاد که فیلسوف طبیعی به دانشگر تبدیل شد؟ 
روش جدیدی برای تفکر ایجاد شده است.
در آموزش و مهندسی، ابتدایی‌ترین بخش آموزش کارهای چون آزمایش است.

🔹 دکتر میری : وقتی درباره‌ی علم صحبت می‌کنیم، علم فقط ابزار نیست بلکه بینش است. در ایران مخصوصا بعد از انقلاب، با بحث بینش مشکل داشتیم که باید علت این موضوع بررسی شود. 

🔹 دکتر منصوری : کاری که ما انجام می‌دهیم، آموزش است. ما از درک علم غفلت کردیم. 
ما این مسائل را اصلا درک نکردیم. ما هنوز در ایران بحث گفتمان را شروع نکرده‌ایم و هرکاری انجام می‌دهیم به تبعیت از کارهای اروپایی‌ها و آمریکایی‌هاست. تا خودمان احساس نیاز نکنیم، نمی‌توانیم خودمان کاری انجام دهیم. فلذا ما تغافل نمی‌کنیم. نباید به تبع حرف‌های دیگران کاری انجام دهیم و این موضوع، عیب عمده‌ی ماست. به همین دلایل است که ما نتوانسته‌ایم علوم انسانی را وارد دانشگاه کنیم.هنوز قبول نکرده‌ایم تفکر، مهم است.

🔹 دکتر مقداری : اگر از آمریکا مثال می‌زنم چون این طرز متاسفانه مثال زدن بیشتر پاسخگوست. طبق گفته‌ی دکتر منصوری، ما باید خودمان به این مشکلات برسیم. ما می‌توانیم بین مهندسی و علوم انسانی ارتباط برقرار کنیم و کارهای بین رشته‌ای انجام دهیم.
باید نگاه خود را عوض کنیم و بررسی کنیم که به چه ابزارهایی احتیاج است.
در کنار روشناس و طراح و مهندس، ما توانستیم رباتی برای کودکان سرطانی بسازیم. این حوزه‌ها به تخصص‌های مختلف احتیاج دارد. این موضوع به ما در انجام کارها و حل مسائل جامعه کمک می‌کند.
🔹 دکتر منصوری : پاسخ بستگی به تعریف ما از علم دارد. علم به عنوان خود علم و توافق کلی در اجتماع علم، بر این اساس است که علم کاملا توانمند نیست. علم روش‌هایی دارد که به بعضی سوالات انسان می‌تواند پاسخ دهد. 
علم، مبتنی بر هیچ اعتقادی نیست و براساس بعضی فرض‌هاست که می‌تواند پاسخگو باشد. اگر بتوانیم سوالی که علم نمی‌تواند پاسخ بدهد را مدلسازی کنیم، به آن هم علم می‌گوییم. در علم، فرد بی‌معنی ست.

🔹 دکتر میری : 
– اینکه دکتر منصوری می‌گویند تفکر نبوده اشتباه است. فلسفه را می‌گویند در غرب اتفاق افتاده ولی اینکه می‌گوییم تفکر نبوده کاملا غلط است. ما می‌توانیم بگوییم تکنولوژی نداشتیم.
– تاثیر این بحث این است که می‌توانیم اتفاقی که برای انسان‌ها در طول تاریخ افتاده است را درک کنیم. 
– دکتر نصر فعالیت‌های زیادی در زمینه‌ی فردی مثل ملاصدرا انجام داده‌اند و شاگردان زیادی تربیت کرده‌اند. 
– علوم انسانی در آکادمی شکل می‌گیرد. 
– ما امتناع تفکر از قرن چهارم داشتیم کاملا غلط است. 
– شما بحثی می‌کنید که آنچه در اروپا به آن رسیده‌ایم، خلأ معناست.

🔹دکتر منصوری : 
– من قاطعانه می‌گویم تفکر نداشتیم. هنوز که هنوز است ترجمه یک فصل کانت می‌شود تز دکترا در ایران. چرا کتاب حکمت ناصری را منتشر کرده‌ایم؟ اینکه ما فکر می‌کردیم در فلسفه و تفکر بسیار بالا هستیم، تفکر بسیار بدی ست. هنوز که هنوز است ما نمی‌توانیم بفهمیم و فلسفه ی ملاصدرا را به دنیا معرفی کنیم. 
– در علوم انسانی هنوز نتوانسته‌ایم تفکری را به صورت غالب ایجاد کنیم.
– من از شناخت واقعیت و فکت حرف می‌زنم. 
– فرم تفکر ما ایرانیان چه بوده است؟
– تفکر اسلامی در دنیای مدرن ما چه تاثیری دارد؟
– اگر می‌دانیم خلأ معنا داریم، چه نقشی در حل آن داریم؟

🔹 دکتر مقداری : فیزیکدان‌ها دنبال ریشه‌یابی هر پدیده هستند ولی مهندس‌ها خیلی وارد جزییات نمی‌شوند.
اینکه می‌گوییم در این صد ساله تفکر نبوده، ورود تکنولوژی باعث برون‌سپاری فعالیت‌ها شده و جامعه جذب حوزه‌های فنی و مهندسی شده است.
ما در جذب فناوری خیلی سریع عمل کرده‌ایم. از حوزه ی علوم انسانی خروجی کمتری داریم.

🔹 دکتر مقداری : هنوز فضای پذیرش علوم انسانی در دانشگاه و حتی کل ایران وجود ندارد. 
به حوزه‌ی علوم انسانی، بچه‌های باهوش کمتر توجه می‌کنند.
برای اینکه مردم اهمیت این زمینه‌ها را متوجه شوند، باید از دانشگاه اثرگذاری مثل شریف شروع کنیم.

🔹 دکتر منصوری : دانشگاه مهندسی، به این معنی نیست که به علوم انسانی نپردازد. قرار نیست دانشگاه عوض شود. خیلی عمیق‌تر به دانشگاه پرداخته شود. 

🔹 دکتر میری : هنوز بحث تفکیک علوم را به صورت دقیق انجام نداده‌ایم. 
باید ببینیم در دانشگاهی مثل شریف، در چه فضایی این ورود علوم انسانی اتفاق بیفتد.