معرفی کتاب «تربیت سیاسی در اندیشه هابز»

معرفی کتاب «تربیت سیاسی در اندیشه هابز»

امسال حسین بشیریه کتابی کم‌حجم اما بسیار مهم در رابطه با هابز منتشر کرده است؛ «تربیت سیاسی در اندیشه هابز»، نوشته جفری وگان. وگان در این کتاب بر روی ارتباط دو اثر مهم هابز یعنی «لویاتان» و «بهیموت» تمرکز می‌کند و نگاهی نو به تفسیر کتاب معروف هابز می‌اندازد. او لویاتان را نیازمند متنی جهت تربیت سیاست‌مداران می‌داند.

. بنابراین بهیموت نوشته می‌شود تا آموزه‌های لویاتان در میان نخبگان منتشر شود. بشیریه در مقدمه کتاب می‌نویسد: «نویسنده هابز را از تصویر رایجی که از او به‌عنوان فیلسوفی مدرسی وجود داشت، رهانیده و نشان داده است که وی روشنفکری اصلاح‌طلب و صاحب مکتب و ایدئولوژی است و طرح اصلی‌اش تغییر و اصلاح و تربیت مردم است.» بشیریه بسیار سعی می‌کند هابز را اندیشمندی ضد جنگ و هوادار صلح و آرامش نشان دهد و بر انتخاب درست خود در سال‌های قبل، برای ترویج اندیشه هابز صحه بگذارد. منتها درنهایت مجبور است اصول هابز را بار دیگر تکرار کند و پرده از ماهیت غیراخلاقی دستگاه نظری هابز بردارد: «چون آدمیان به‌حکم طبع و سرشت خود به یکدیگر آسیب و آزار می‌رسانند، توقع خیررساندن آن‌ها به یکدیگر توقع بی‌جایی است؛ تنها می‌توان از آن‌ها توقع داشت که برای صیانت از نفس خودشان به یکدیگر شر و آسیب نرسانند. پس، از همین آموزه کلی، آموزه بی‌اعتمادی و ترس مردم از یکدیگر حاصل می‌شود.»

اما نکته اصلی این کتاب، تحلیل قرن ۲۱ ذیل نظریه هابز است. طبق ادعای وگان، تا قبل از قرن ۲۱ هنوز شرایط کامل استقرار دولت‌هابزی وجود نداشت. و چه ادعای درستی. چه دولت موردنظر هابز، باید وکالتی از طرف تمام شهروندان داشته باشد تا اختیار حفظ قراردادها به او واگذار شود. تا قبل از قرن ۲۱، به علت عدم استقرار نهادهای اجتماعی اداره‌کننده جامعه و عدم گسترش ابزارهای ارتباط‌جمعی که رابطه تک‌تک افراد را با دولت تضمین کنند، صحبت از دولتی فراگیر که با دقتی ریاضی‌وار به رفع اختلافات در جامعه بپردازد و برای ثبات قراردادهای اجتماعی را ضمانتی داشته باشد، بی‌معنی بود. اما حالا این امکان فراهم‌شده تا همه دولت‌ها به نمایندگی از همه آحاد جامعه، در هر امری دخالت کنند و برای هر چیزی برنامه بریزند. از طرف دیگر، قرن ۲۱ به علت گسترش ناامنی در تمام دنیا، نیاز به نظریه‌ای دارد که صرفاً با تکیه‌بر مشترکات حداقلی انسان‌ها، بار دیگر امنیت را به دنیا بازگرداند و زندگی آرامی برای شهروندان جهانی بیافریند، حتی اگر به قیمت کنار گذاشتم اخلاق ایجابی و خیرخواهانه به نفع اخلاق سلبی مبتنی بر عدم تعرض باشد.

 

#علوم-انسانی-و-توسعه#هابز#بشیریه#سیاست

متن شما