«علم و دین» و مواجهه با سوالاتی که جرات می خواهد!

«علم و دین» و مواجهه با سوالاتی که جرات می خواهد!

۵ کتاب مجموعه مقالات کنفرانسهای «فعل الهی از منظر علمی» که بین سالهای ۱۹۹۳ تا ۲۰۰۲ توسط رصدخانه واتیکان برگزار شد. این مطلب در مورد این همایش ها و نسبت با سوالات مطرح در آنهاست.

جواد درویش / مدیر اندیشکده مهاجر

این مطلب در روزنامه شریف منتشر شد:

“We might ask whether or not we are ready for this crucial endeavour. Is the community of world religions, including the Church, ready to enter into a more thorough-going dialogue with the scientific community […]? Is the scientific community now prepared to open itself to Christianity, and indeed to all the great world religions, working with us all to build a culture that is more humane and in that way more divine? Do we dare to risk the honesty and the courage that this task demands?” Pope John Paul II

این جملات حماسی!، بخشی از پیام پاپ جان پل دوم برای همایش علم، فلسفه و الهیات است که در سال ۱۹۸۷ توسط رصدخانه واتیکان برگزار شد. پاپ بطور خلاصه در این جملات می‌پرسد «آیا ما برای این مجاهدت سرنوشت ساز آماده‌ایم؟ آیا جامعه دینی آماده یک گفتگوی تمام عیار با جامعه علمی هست؟ آیا جامعه علمی آماده است تا به همراه مسحیت و دیگر ادیان، یک فرهنگ انسانی‌تر و الهی‌تر را سامان دهد؟ برای این امر خطیر، که صداقت و شجاعت می‌طلبد، آیا ما جرات داریم!؟

این همایش به دعوت پاپ از سه قشر «فلاسفه»، «الهیدانان» و «دانشمندان علوم طبیعی» برگزار شد و در آن همه به اتفاق نظر گفتند، مهمترین موضوع مشترک ما در حال حاضر «فعل الهی از منظر علمی»است. بعد تصمیم بر آن شد که در طول ۱۰ سال، ۵ همایش علمی با عناوین «کیهان‌شناسی کوانتمی و قوانین طبیعت»(۱۹۹۳)، آشوب و پیچیدگی(۱۹۹۶)،  زیست‌شناسی مولکولی و تکاملی(۱۹۹۸)، انسان و عصب‌شناسی(۱۹۹۹)، مکانیک کوانتمی(۲۰۰۲) و همگی با زیر عنوان «نظرگاه علمی به فعل الهی

در این ۵ همایش، دانشمندان طراز اول، به همراه فلاسفه و الهیدانان، سعی کردند به این سوالات پاسخ دهند که با وجود تبیین‌های نسبتاً کامل علوم ذکر شده از جهان، دیگر چه نیازی است به خدا!؟ چه جاهایی برای فعل خدا در میان قوانین علمی باقی مانده؟ و چگونه باید آن را توضیح داد؟

***

این مقدمه بیان شد که بپرسیم آیا این سوالات فقط مبتلا‌به دنیای غرب و کلیسای مسیحیت است؟ آیا دانشمندان، نخبگان، روحانیون و فلاسفه ما نباید به این سوالات پاسخ دهند؟

موضوع«فعل الهی در طبیعت» بعد از آن ۵ همایش به مهمترین مسئله علم و دین جهان تبدیل شد، بطوریکه فقط به عنوان یک مثال، مرکز علم و دین ایان رمزی وابسته به دانشگاه آکسفورد، ۲٫۴ میلیون دلار برای مدت سه سال به همین موضوع تخصیص داد.

پس یک جواب تنزه‌طلبانه این است که بگذاریم مثل سایر تحولات علمی و فرهنگی، این پژوهش‌ها هم در غرب انجام شود و ما درنهایت فقط از پاسخ‌های آنها استفاده کنیم! اما اگر به تعبیر پاپ ما جرات مواجهه با این سوالات را داریم، می‌توان از همین‌جا یعنی دانشگاه شریف که محل تجمع نخبگان ایران است، شروع کرد. ما در این ستون روزنامه می‌خواهیم از نقطه نظرات شما در رابطه با این موضوع استفاده کنیم.

 

#علم_و_دین#فعل_الهی#فلسفه#علم#دین